Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong: một vịnh, ba trụ cột kinh tế và cơ chế đặc biệt

Ngày 20/11/2026, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 128-KL/TW đồng ý chủ trương thành lập Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong, cho phép áp dụng cơ chế, chính sách ưu đãi tối đa như Khu kinh tế Dung Quất và các ưu đãi cao nhất trong khuôn khổ Luật Phát triển đô thị.

Theo đề án tỉnh Khánh Hòa trình, khu kinh tế đặc biệt được tổ chức theo cấu trúc “một vịnh – ba trụ cột”, kèm một gói cơ chế riêng cho cảng trung chuyển, khu thương mại tự do và du lịch.

Bản đồ Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong theo cấu trúc một vịnh – ba trụ cột: cảng trung chuyển Bắc Vân Phong, năng lượng và đóng tàu Nam Vân Phong, đô thị biển Tu Bông – Cổ Mã – Vạn Giã
Cấu trúc một vịnh – ba trụ cột của Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong (đồ họa: Bắc Vân Phong Land)

Một vịnh: phạm vi Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong

Khu kinh tế đặc biệt trùng với phường Vân Phong dự kiến thành lập, gồm toàn bộ 5 xã Vạn Ninh, Vạn Thắng, Tu Bông, Đại Lãnh, Vạn Hưng, phường Đông Ninh Hòa và một phần xã Bắc Ninh Hòa, phường Ninh Hòa. Phần đất liền khoảng 79.697 ha, dân số khoảng 239.734 người. Cộng phần mặt nước vịnh khoảng 86.933 ha, tổng diện tích khoảng 166.630 ha.

Vịnh là lợi thế gốc của cả ba trụ cột: nước sâu (trung bình khoảng 22 m, luồng vào sâu khoảng 25 m), kín gió, gần tuyến hàng hải quốc tế.

Vịnh Vân Phong nhìn từ trên cao tại khu vực Vĩnh Yên, bán đảo Hòn Gốm, phía sau là biển Đông và đường ĐT651
Vịnh Vân Phong nhìn từ khu vực Vĩnh Yên, bán đảo Hòn Gốm (ảnh: Bắc Vân Phong Land)

Ba trụ cột kinh tế

1. Bắc Vân Phong: cảng trung chuyển, logistics, khu thương mại tự do

  • Cảng trung chuyển container quốc tế Bắc Vân Phong: đến 2030 chọn nhà khai thác cảng toàn cầu, hoàn thành chuẩn bị đầu tư giai đoạn 1 (2 bến, 2–3 triệu TEU/năm); dự báo sơ bộ đạt 5–8 triệu TEU/năm vào 2035.
  • Khu thương mại tự do Vân Phong gắn với cảng; khu phi thuế quan đầu tiên dự kiến hình thành trước 2030.
Đầm Môn và bán đảo Hòn Gốm nhìn từ trên cao, khu vực quy hoạch cảng trung chuyển quốc tế Vân Phong
Khu vực quy hoạch cảng trung chuyển quốc tế tại Đầm Môn, Bắc Vân Phong (ảnh: Bắc Vân Phong Land)

Trụ cột này được đặt lên đầu và được đề xuất nhiều cơ chế tài chính nhất. Chúng tôi cho rằng đây sẽ là phần được ưu tiên triển khai trước, vì hai trụ cột còn lại cần hàng hóa, việc làm và dân số mà cảng tạo ra.

2. Nam Vân Phong: năng lượng, công nghiệp hàng hải

Khu vực Ninh Hòa phía nam vịnh phát triển công nghiệp năng lượng và đóng tàu, hướng tới trung tâm năng lượng – công nghiệp hàng hải ven biển.

Kho xăng dầu ngoại quan ở Nam Vân Phong với cầu cảng nhô ra vịnh, nhìn từ trên cao
Kho xăng dầu ngoại quan Nam Vân Phong (ảnh: Bắc Vân Phong Land)

Trụ cột này gắn với cơ chế trích 70% thu ngân sách cho hạ tầng mà tỉnh đề xuất: hằng năm, ngân sách trung ương bổ sung cho tỉnh một khoản bằng 70% phần thu ngân sách trung ương từ hoạt động xuất nhập khẩu qua Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong tăng thêm so với dự toán. Thời hạn 10 năm, tối đa 3.000 tỷ đồng mỗi năm, chỉ chi cho hạ tầng cảng trung chuyển, khu thương mại tự do và đường sắt kết nối theo danh mục Hội đồng nhân dân tỉnh thông qua. Hải Phòng đang áp dụng cơ chế tương tự.

Hàng trung chuyển phần lớn chỉ đổi tàu tại cảng, không làm thủ tục nhập khẩu vào nội địa nên tạo ra ít số thu này. Theo chúng tôi, số tăng thu sẽ đến nhiều từ hàng xuất nhập khẩu thật: nhiên liệu, thiết bị của các dự án năng lượng, đóng tàu ở Nam Vân Phong và hàng gia công trong khu thương mại tự do. Nam Vân Phong vì vậy giữ vai trò nguồn thu để xây hạ tầng cho cả khu.

3. Tu Bông, Đầm Môn, Cổ Mã, Vạn Giã: đô thị biển, du lịch cao cấp

Trụ cột thứ ba gồm các khu đô thị biển và du lịch cao cấp. Sun Group đang đầu tư Khu đô thị mới Tu Bông và khu vực Đầm Môn. Trụ sở phường Vân Phong dự kiến đặt tại trụ sở UBND xã Vạn Ninh hiện nay, ở Vạn Giã.

Quy hoạch 1/2000 Khu đô thị mới Cổ Mã chồng trên ảnh vệ tinh, xã Tu Bông
Quy hoạch 1/2000 Khu đô thị mới Cổ Mã, xã Tu Bông (bấm để xem ảnh lớn)

Với thị trường đất ở, đây là trụ cột gần nhất: nơi hình thành dân cư, dịch vụ và nhà ở cho lao động của hai trụ cột kia. Vạn Giã giữ vai trò trung tâm hành chính của phường.

Hạ tầng dùng chung

Tuyến ĐT.651D và Cảng hàng không quốc tế Vân Phong phục vụ cả ba trụ cột. Sân bay đã vào quy hoạch hệ thống cảng hàng không quốc gia theo Quyết định 1140/QĐ-BXD ngày 01/7/2026; các bước tiếp theo là chủ trương đầu tư, quy hoạch chi tiết và lựa chọn nhà đầu tư. Tiến độ các dự án xem trong bài quy hoạch Bắc Vân Phong 2040.

Vị trí dự kiến Cảng hàng không quốc tế Vân Phong trên mặt nước ven bờ xã Vạn Thắng
Vị trí dự kiến sân bay Vân Phong, ven bờ xã Vạn Thắng (ảnh: Bắc Vân Phong Land)

Kết luận 128 yêu cầu “xác định rõ” động lực phát triển chủ đạo, gắn với mục tiêu quốc gia biển mạnh và hệ thống logistics. Thứ tự ưu tiên giữa ba trụ cột vì vậy còn được hoàn thiện. Vị trí các phân khu tương ứng xem trên bản đồ quy hoạch Khu kinh tế Vân Phong.

Cơ chế đặc biệt

Kết luận 128 cho Vân Phong áp dụng cơ chế ưu đãi tối đa như Khu kinh tế Dung Quất. Ngày 21/11/2026, Quốc hội thống nhất cho Dung Quất áp dụng cơ chế của khu thương mại tự do Hải Phòng, Đà Nẵng và ưu đãi cao nhất theo Luật Phát triển đô thị; Chính phủ quyết định cơ chế cụ thể, hiệu lực từ 01/01/2027. Như vậy, gói cơ chế tham chiếu cho Vân Phong chính là gói của hai khu thương mại tự do này.

Cơ chế chung của khu thương mại tự do

Cốt lõi của khu thương mại tự do gồm hai điều: hàng hóa trao đổi với nước ngoài không chịu thuế cho đến khi đi vào thị trường trong nước; doanh nghiệp được làm thương mại quốc tế ngay trong khu với thủ tục hải quan, thanh toán thông thoáng hơn. Cụ thể:

  • Hàng hóa mua bán giữa các khu chức năng đủ điều kiện phi thuế quan với nhau và với nước ngoài được áp dụng chính sách thuế như khu phi thuế quan; hàng đưa vào thị trường trong nước mới tính là nhập khẩu.
  • Doanh nghiệp trong khu được niêm yết giá, thanh toán với nhau bằng ngoại tệ; chi nhánh ngân hàng nước ngoài được mở phòng giao dịch trong khu.
  • Hải quan khu vực quyết định ngay tại chỗ chế độ ưu tiên cho doanh nghiệp, kho ngoại quan, điểm gom hàng lẻ, cửa hàng miễn thuế.

Khu thương mại tự do Vân Phong làm nhiệm vụ gì

Cảng trung chuyển thu phí bốc xếp, lưu bãi khi container đổi tàu rồi đi tiếp. Khu thương mại tự do giữ hàng lại để làm thêm việc: hậu cần cảng, gia công, lắp ráp, rồi xuất đi nước khác; phần đưa vào nội địa thì làm thủ tục nhập khẩu, nộp thuế. Hồ sơ tỉnh xác định khu thương mại tự do, khu phi thuế quan để “tạo chuỗi giá trị và nguồn thu nội địa”.

Theo chúng tôi, khu thương mại tự do là mắt xích biến lượng container đi qua vịnh thành doanh nghiệp, việc làm và nguồn thu ở lại Vân Phong. Đây cũng là nơi tạo phần lớn số tăng thu cho cơ chế trích 70%. Cơ sở pháp lý đã có: Luật Phát triển đô thị đã quy định về khu thương mại tự do, tỉnh đề xuất Chính phủ cho áp dụng tại Vân Phong.

Các cơ chế khác tỉnh đề xuất

  • Áp dụng cơ chế của Luật Phát triển đô thị: bộ máy một đầu mối, quy hoạch chung riêng, tài chính – ngân sách, nhà đầu tư chiến lược, kinh tế biển, khu phi thuế quan.
  • Nâng cấp cơ chế của Nghị quyết 55/2022/QH15 từ thí điểm có thời hạn sang áp dụng ổn định.
  • Cảng trung chuyển: Nhà nước đầu tư trước hạ tầng dùng chung (khoảng 13.523 tỷ đồng), nhượng quyền khai thác bến dài hạn cho liên danh nhà khai thác cảng toàn cầu và hãng tàu.
  • Ưu tiên vốn ngân sách trung ương giai đoạn 2031–2035 cho 2 dự án: hạ tầng dùng chung cảng trung chuyển và tuyến ĐT.651D (tổng khoảng 30.446 tỷ đồng).
  • Nghiên cứu thí điểm cho người Việt Nam vào chơi casino tại tổ hợp du lịch của nhà đầu tư chiến lược; miễn thị thực cho khách đến bằng tàu biển, du thuyền; có kiểm soát chặt chẽ.

Đề án không đề xuất ưu đãi thuế cao hơn quy định của pháp luật, không đề xuất quyền sở hữu bất động sản cho tổ chức, cá nhân nước ngoài. Phần lớn các ưu đãi dành cho doanh nghiệp và nhà đầu tư dự án; người mua đất hưởng lợi gián tiếp qua hạ tầng, việc làm và dân số. Kết luận 128 chưa nêu riêng từng cơ chế; danh mục và mức ưu đãi chính thức do Chính phủ quyết định khi công nhận khu kinh tế đặc biệt.

Các mốc tiếp theo

  • Lấy ý kiến người dân về thành lập phường Vân Phong: đến ngày 29/11/2026.
  • Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành nghị quyết thành lập phường: dự kiến tháng 1/2027.
  • Chính phủ công nhận Khu kinh tế đặc biệt Vân Phong: dự kiến tháng 2/2027.
  • Bộ máy chính quyền phường Vân Phong hoạt động: dự kiến từ ngày 01/3/2027.

Trong lúc chờ, chính sách đang có hiệu lực tại Vân Phong vẫn là Nghị quyết 55/2022/QH15. Đất nằm trong ranh dự án vẫn được thu hồi, bồi thường theo giá Nhà nước, nên cần kiểm tra quy hoạch trước khi mua. Các lô đang chào bán có pháp lý rõ ràng xem tại trang bán đất Vạn Ninh Khánh Hòa.

Phần nhận định trong bài là ý kiến của BVP Land, quý anh chị đọc tham khảo để có thêm góc nhìn.

Liên hệ

  • Hotline / Zalo: 0909.136.179
  • Hotline: 0899.39.89.29
  • Địa chỉ: 40 Đinh Tiên Hoàng, xã Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa
  • Website: nhadatbacvanphong.vn
  • Facebook: facebook.com/datnenbacvanphong

Nguồn: Kết luận 128-KL/TW ngày 20/11/2026 của Bộ Chính trị; hồ sơ đề án công nhận phường Vân Phong là khu kinh tế đặc biệt của UBND tỉnh Khánh Hòa (tháng 10–11/2026); Tờ trình 159-TTr/ĐU ngày 27/10/2026 (theo VnEconomy, 29/10/2026); Nghị quyết kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI về Khu kinh tế Dung Quất (theo Báo Đầu tư, 21/11/2026); Nghị quyết 226/2025/QH15; Nghị quyết 136/2024/QH15 và Nghị quyết 259/2025/QH15; Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16; Quyết định 1140/QĐ-BXD ngày 01/7/2026; Nghị quyết 55/2022/QH15.

Tin tức liên quan

Sân bay Vân Phong chính thức vào quy hoạch quốc gia

Ngày 1/7/2026 bổ sung Cảng hàng không quốc tế Vân Phong vào quy hoạch quốc…

Tiến độ 3 dự án Sun Group tại Bắc Vân Phong (cập nhật 7/2026)

Cổ Mã, Tu Bông, Đầm Môn: mốc pháp lý đã có văn bản, hiện trạng…

Sẽ có công viên cảnh quan ven sông Hiền Lương theo đồ án Quy Hoạch Phân Khu 11 (1/2000)

Phân khu 11 được xác định là khu đô thị hiện hữu, trung tâm hành…

Sản phẩm nổi bật

Tại sao bạn nên đầu tư?
Tiềm năng sinh lời
Tính thanh khoản tốt
Sổ đỏ chính chủ
Kiểm tra quy hoạch
Đảm bảo pháp lý
Chân thành uy tín
Chi tiết xin liên hệ
2,6k người theo dõi
Truy cập fanpage
Đăng ký thông tin dưới đây, chúng tôi sẽ liên hệ để Tư vấn & báo giá miễn phí!
HOẶC GỌI TỚi HOTLINE:
Chi tiết xin liên hệ
2,6k người theo dõi
Truy cập fanpage